شـــــــطرنج تبریز

احساسات در پیروزی یا شکست یک شطرنج باز نقش بسیار مهمی ایفا می کنند.

احساساتی نظیر :

* ترس از شکست

* اضطراب 

* خشم ناشی از حرکات حریف

* ناامیدی در وضعیت های بازنده 

* خوشحالی بیش از حد در وضعیت های برنده

* و ...

ممکن است قبل از شروع بازی و یا به صورت ناگهانی در هنگام ایجاد پوزیسیون ها یا لحظات مهم بازی در شطرنج باز شکل گیرند. عدم توانایی یک شطرنج باز در شناختاحساسات خود و مدیریت بر آن ها ، موجب می شود تا نتواند به آن چه که شایسته اوست ؛ دست یابد. بنابراین ، ضرورت مطلق دارد که شطرنج بازان با مقوله هوش احساسی (Emotional Intelligence) آشنا شوند و برای افزایش هوش احساسی خود ، طرح ریزی نمایند. پژوهش های انجام شده توسط روانشناسان بزرگ دنیا نظیر پروفسوردانیل گلمن نشان می دهد که هوش احساسی ، بر خلاف هوش منطقی با برنامه ریزی مناسب قابل افزایش است.

برنامه ریزی برای افزایش هوش احساسی ، شامل سه مرحله اساسی زیر است :

* شناخت احساسات خود و مدیریت بر آن ها

* شناخت نقاط قوت و ضعف خود و برنامه ریزی برای بهبود نقاط ضعف

* برنامه ریزی برای افزایش اعتماد به نفس

فرازی از سخنان مربی و نویسنده بزرگ شطرنج مارک دورتسکی

"یکی از عوامل شکست شطرنج بازان در مبارزات مهم عدم ثبات احساسات است

تحت تاثیر فوران احساسات ( نه تنها احساسات منفی ) ما اغلب تمرکز خود را از دست می دهیم و بدون اراده از ارزیابی آنچه در صفحه شطرنج اتفاق می افتد باز می مانیم

منبع : سایت هیئت شطرنج استان

البته که وجود دارد ! تمرین قبل از مسابقات بایستی در جهت رساندن شما به اوج آمادگی بازی باشد. طوریکه بتوانید بهترین بازیهای خود را در مسابقات انجام دهید .

جمله ای را که من  در مورد بازی قبل از مسابقه خیلی دوست دارم این است :

"قبل از هر مسابقه شما باید آماده شوید ."

به نظر ساده می رسد اما خیلی از بازیکنان این کار را انجام نمی دهند . در واقع بالا بردن قدرت بازی فقط در چند هفته به نظر غیر ممکن می رسد اما هدف رساندن شما به اوج آمادگی است .

آمادگی قبل از مسابقات شامل سه بخش است :

1-آمادگی بدنی 2-آمادگی روانی 3- آمادگی شطرنجی

الکساندر کاستنیوک (قهرمان سابق زنان جهان) : " من سعی میکنم هر روز 5 کیلومتر بدوم. " 

بگذارید هر کدام را به طور مفصل مورد بحث قرار دهیم . اول از آمادگی بدنی شروع می کنیم . در مسابقات مدرن شما باید تلاش فوق العاده ای بکنید . در هر بازی شما 3-4 ساعت بازی می کنید . چندین ساعت تحت فشار روانی آماده بازی می شوید . چرا که نتیجه بازی برایتان مهم است . داستان خنده داری که در این مورد وجود دارد راجع به استاد بزرگ روس پولگایفسکی  (نیم گایفسکی ) است که پس از مسابقه قهرمانی جهان مقابل کارپف دوستانش او را کوارتر گایفسکی ( ربع گایفسکی ) می نامیدند . چرا که او پس از مسابقه 25 کیلو وزن کم کرده بود!

می بینید که آمادگی بدنی خیلی مهم است . اگر بدنتان را آماده نکنید ممکن است در طول 4 ساعت بازی یا در دورهای پایانی مسابقه دچار اشتباه شوید .

من ورزش های دو و شنا را توصیه می کنم . لازم نیست تمرینات ورزشی بیش از اندازه شدید باشند . کافی است تمرین بدنی انجام شده و استقامت بدنی آهسته آهسته بالا رود . مانند سایر فعالیت های ورزشی باید با پزشکتان مشورت کنید تا مطمئن شوید که انجام این تمرینات برای شما خطری ندارد . استراحت نیز مهم است .

رای برخی افراد بهتر است در چند روز باقی مانده به مسابقات هیچ کاری نکنند . آمادگی روانی حتی مهمتر از آمادگی جسمانی است . غالباَ بازیکنان نهایت تلاششان را نمی کنند  چرا که از نظر روانی خود را شکست خورده می بینند . چندین توصیه خیلی مهم عبارتند از :

1- به طور کل بر کیفیت بازیهایتان تمرکز کنید و نه بر نتیجه حاصله از آنها

2- برای برد بازی کنید به نظر آشکار می رسد اما بیشتر بازیکنان اینکار را نمی کنند .

 اغلب بازیکنان ضعیف در مقابل بازیکنان قویتر سعی می کنند به تساوی دست یابند. این اشتباه بزرگی است . به بازیکنان قوی نگاه کنید . آنان همیشه برای برد بازی می کنند .قهرمان شدن بدون داشتن روحیه قهرمانی غیر ممکن است . اگر برای قهرمان شدن تلاش نکنید هرگز قهرمان نمی شوید . بازی برای گرفتن تساوی ،نوعی استراتژی در بازی است . وقتی با این استراتژی بازی می کنید غیر فعال هستید و به حریف اجازه می دهید تا هر کاری را که می خواهد انجام دهد . برای پیروزی لازم است که شما از اشتباهات حریف استفاده کنید . اما اگر بر این باور باشید که حریف شما بازیکن خیلی قوی است و شما نمی توانبد او را ببرید، قادر به تشخیص دادن اشتباهات او نمی باشید .

پاول مورفی (84-1837)  

پاول مورفی در 22 ژوئن سال 1837 در خانواده ای متمول و ثروتمند درشهر نیواورلئان ایالات متحده آمریکا دیده به جهان گشود. 

پدرش "آلونزو مایکل مورفی" قانونگذار ایالت، وکیل و دادستان عالیرتبه دیوان عالی و مادرش دختر یکی از استعدادهای درخشان موسیقی از یک خانواده سرشناس فرانسوی بود. 

از این رو پاول جوان در فضایی مملو از نزاکت نجیب زادگان، ادب اصیل زادگان، فرهنگ، موسیقی و البته شطرنج رشد و ترقی نمود. 

البته مورفی شطرنج را از کسی نیاموخت. وی با تکیه بر نبوغ سرشارخود تنها با نظاره بازی پدر و عمویش به رمز و راز این بازی زیبا پی برد و از همان موقع بود که شیفته ی آن گردید. 

آری ... بی شک مورفى شطرنج باز بزرگى بود. اما وقتی جایگاه و مقام واقعى او با دیگران مقایسه می کنیم (حتى امروز بعد از گذشت نزدیک به صد سال ازمرگش)، این امر به صورت یک معما باقى می ماند.

در میان تمام آنهائى که به عنوان بهترین شطرنج باز عصر خود شناخته شده اند ، او کوتاه ترین دوره زندگى فعال را داشت و هرگز رقیبى را ملاقات نکرد که او را تهدید به شکست کند . شهرت او نتیجه بیش از هفتاد و پنج بازى مهم و جدى و تعداد زیادى پیروزى هاى فی البداهه درخشان است .

مورفى (Morphy) زمانی که بیش از ۱۲ سال نداشت ، به خاطر مغلوب ساختن استاد "لوونتال" (Lowenthal)  که براى شرکت در یک سرى مسابقات دوستانه از شهر زادگاه او ، نیواورلئان بازدید می کرد ، اعجوبه نامیده شد .

سپس در سال ۱۸۵۷ اتفاقى رخ داد که به گونه اى قابل توجه ، نام و مقام مورفى را زبانزد همه ساخت . این اتفاق ، اولین گردهمائى شطرنج در آمریکا بود که در نیویورک برگذار شد و خوشبختانه زمانى به وقوع پیوست که مورفى از لحاظ تکنیکى در شرایط  مطلوبى به سر می برد .

نظیر چنین خوش شانسى هائى در زندگى بعضى از بازیکنان بزرگ دیگر از قبیل امانوئل لاسکر و بابی فیشر نیز پیش آمده است .

پس از سالها تلاش برای ایجاد قوانین شطرنج سه نفره بالاخره این قوانین ایجاد شد و هم اکنون سه نفر میتوانند با هم شطرنج بازی کنند . این شطرنج به صورتی است که هر نفر میتواند به طور هم زمان با دو نفر دیگر رقابت کند یا با چینش خاص مهره هایش از مهره های رقیب به نفع خودش و یا علیه مهره های دیگری استفاده کند .